College Park w stanie Maryland (USA) samo określa się jako najstarsze na świecie lotnisko działające nieprzerwanie – założono je w 1909 r. Wśród europejskich portów z naszego zestawienia najwcześniejsze daty podają Shoreham w Anglii (pierwszy lot w 1910 r.) i Hamburg (10 stycznia 1911 r.). Poniżej daty z oficjalnych stron lotnisk oraz historie Tempelhofu, Kai Tak i Denver.
Pierwsze lotnisko na świecie: College Park, 1909
College Park Airport leży w rejonie Waszyngtonu. Powstało w 1909 r. jako miejsce pokazów wojskowych braci Wright. W tym samym roku Wilbur Wright szkolił tu dwóch oficerów w pilotażu pierwszego rządowego samolotu.
Operator przypisuje lotnisku kilka „pierwszych razów”: pierwszy lot samolotu na wysokość mili, pierwszą kobietę-pasażerkę i pierwszy kontrolowany lot śmigłowca. Stąd przydomek „Field of Firsts”. Dziś to czynne lotnisko lotnictwa ogólnego.
Tytuł „najstarsze” każdy port formułuje inaczej: jeden liczy ciągłość działania, inny ruch komercyjny albo niezmienione miejsce. Dlatego w tabeli podajemy brzmienie deklaracji samych lotnisk.
Najstarsze lotniska wciąż w użyciu – zestawienie
| Lotnisko | Kraj | Początek | Co podaje samo lotnisko |
|---|---|---|---|
| College Park | USA | 1909 | najstarsze na świecie działające nieprzerwanie |
| Shoreham (Brighton City Airport) | Wielka Brytania | 1910 – pierwszy odnotowany lot | najstarsze wciąż działające lotnisko w kraju |
| Hamburg | Niemcy | 10 stycznia 1911 | jedno z najstarszych lotnisk komercyjnych świata, najstarsze międzynarodowe w Niemczech |
| Poznań-Ławica | Polska | 26 sierpnia 1913 | otwarte jako lotnisko wojskowe; tytułu „najstarsze” nie używa |
| Amsterdam Schiphol | Holandia | 1916 – pierwsze lądowanie 19 września | najstarsze zajmujące to samo miejsce |
| Rzym Ciampino | Włochy | 1916 | bez tytułu; do 15 stycznia 1961 r. jedyne lotnisko Rzymu |
| Sydney | Australia | 1919 | w tym samym miejscu od początku; stulecie w 2019 r. |
| Lotnisko Chopina w Warszawie | Polska | kwiecień 1934 | 90. urodziny obchodzone 29 kwietnia 2024 r. |
W zestawieniu są tylko porty, których daty potwierdzają ich własne strony.
Hamburg, Shoreham i Schiphol – najstarsze lotniska Europy
Hamburg (1911)
Lotnisko założono 10 stycznia 1911 r. i do dziś działa w pierwotnej lokalizacji. Zaczęło się od hali dla dwóch sterowców Zeppelin, otwartej w 1912 r. i rozebranej po I wojnie światowej. Pierwsze loty rozkładowe ruszyły w 1920 r. Dziś to piąte co do wielkości lotnisko Niemiec.
Shoreham (1910)
Operator pisze o „najstarszym wciąż działającym lotnisku w kraju”. Jako pierwszy latał stąd w 1910 r. Harold Piffard na samolocie „Hummingbird”. Terminal w stylu art déco otwarto 13 czerwca 1936 r.; budynek jest zabytkiem.
Schiphol (1916)
Pierwszy samolot, wojskowy, wylądował tu 19 września 1916 r. Do 17 maja 1920 r. lotnisko służyło wyłącznie armii – tego dnia przyleciał pierwszy rejs KLM z Londynu.
Schiphol leży ponad 4 m poniżej poziomu morza, na dnie jeziora Haarlemmermeer osuszonego w 1852 r. Nigdy nie zmieniło lokalizacji i stąd deklaracja „najstarsze zajmujące to samo miejsce”. O tym, co można tam obejrzeć między lotami, piszemy w tekście nietypowe atrakcje na lotniskach.
Polska: Poznań-Ławica, Lotnisko Chopina i Kraków-Rakowice
Z polskich portów w tym zestawieniu najwcześniejszą datę podaje Poznań. 26 sierpnia 1913 r. władze niemieckie zbudowały we wsi Ławica lotnisko wojskowe na ok. 300 ha, a otworzył je cesarz Wilhelm II. Na przełomie maja i czerwca 1921 r. spółka „Aero-Targ” wykonywała stąd regularne przewozy krajowe, uznawane za początek polskiego transportu lotniczego.
Lotnisko Chopina otworzył w kwietniu 1934 r. prezydent Ignacy Mościcki. W pierwszym roku obsłużyło 10 750 pasażerów, a pierwszy milion odprawiono w 1971 r. W 2025 r. – według Urzędu Lotnictwa Cywilnego – było to 24 082 472 pasażerów; szerszy obraz daje zestawienie najbardziej ruchliwe lotniska świata.
W krakowskich Rakowicach-Czyżynach pierwsze samoloty pojawiły się w 1912 r. Lotnisko zlikwidowano w 1963 r., a od 1967 r. działa tam Muzeum Lotnictwa Polskiego. Kolejny rozdział dopiero powstaje: Port Polska ma zostać uruchomiony w 2032 r., o czym piszemy w tekście lotniska przyszłości i CPK.
Croydon – tu narodziła się kontrola ruchu lotniczego
Dawne lotnisko Londynu jest dziś nieczynne, ale zapisało się w historii procedur. 25 lutego 1920 r. brytyjskie Ministerstwo Lotnictwa wydało specyfikację budynku „Aerodrome Control Tower” dla Croydon. Według Historic Croydon Airport Trust wtedy po raz pierwszy użyto określenia „control tower”.
W 1923 r. Mockford, starszy oficer radiowy lotniska, wymyślił sygnał wzywania pomocy „Mayday”. W 1928 r. Croydon miało największy terminal lotniczy świata. Jak wyglądają terminale dziś i kto prowadzi w nich handel, wyjaśnia poradnik jak działają sklepy lotniskowe.
Tempelhof – most powietrzny i park na dawnym lotnisku
Berlińskie lotnisko już nie działa, a jego dzieje opisuje oficjalna kronika Tempelhofu. Najważniejsze daty:
- 8 października 1923 r. – otwarcie lotniska,
- 1936 r. – początek budowy nowego gmachu; w 1939 r. prace stopniowo stanęły z powodu wojny,
- 26 czerwca 1948 r. – początek mostu powietrznego; blokadę zniesiono 12 maja 1949 r., a ostatni lot mostu odbył się 30 września 1949 r.,
- 9 lipca 1951 r. – wznowienie ruchu cywilnego,
- 30 października 2008 r. – zamknięcie.
Od 2010 r. dawne lotnisko jest otwartym terenem publicznym. Tempelhofer Feld zajmuje ponad 300 ha.
Kai Tak – lotnisko w środku Hongkongu
Nazwa pochodzi od nazwisk dwóch przedsiębiorców: Sir Ho Kai i Au Tak. Pierwszą wieżę kontroli i hangar zbudowano w 1935 r., a 24 marca 1936 r. wylądował pierwszy rejs pasażerski – samolot „Dorado” linii Imperial Airways z Penangu.
W 1958 r. powstała nowa droga startowa o długości 2529 m, poprowadzona cyplem w głąb zatoki Kowloon. W 1975 r. wydłużono ją do 3390 m. W lipcu 1998 r. lotnisko przeniesiono na Chek Lap Kok, a dawny teren – ponad 320 ha – zabudowuje projekt Kai Tak Development. O portach wymagających dla pilotów piszemy w tekście najtrudniejsze lotniska do lądowania.
Lotnisko w Denver – krótka historia, długa lista legend
Denver to port młody: otwarto go w 1995 r. Mimo to – jak twierdzi samo lotnisko – żaden port na świecie nie był przedmiotem tak uporczywych teorii spiskowych. Komunikat lotniska z 3 października 2016 r. wylicza plotki: kosmici, podziemny bunkier, siedziba iluminatów, tunele do tajnych baz wojskowych.
Żadna z nich nie jest faktem, a lotnisko obróciło je w żart: w październiku 2016 r. urządziło „miesiąc spisków” z wystawą w terminalu Jeppesen. Symbolem portu pozostaje „Mustang” Luisa Jiméneza – rzeźba z włókna szklanego o wysokości 32 stóp (ok. 9,8 m), ustawiona przy Peña Boulevard.
W 2025 r. wykonano tu 701 335 startów i lądowań – to 4. miejsce na świecie w zestawieniu ACI. Więcej o plotkach znajdziesz w tekście najbardziej tajemnicze lotniska.
Najczęstsze pytania
Tytuł najstarszego lotniska działającego nieprzerwanie przypisuje sobie College Park Airport w stanie Maryland, założone w 1909 r. jako miejsce pokazów braci Wright. To deklaracja samego lotniska, a nie wynik oficjalnego rankingu.
Zależy od kryterium. W Shoreham w Anglii pierwszy lot odnotowano w 1910 r., Hamburg założono 10 stycznia 1911 r., a Schiphol z 1916 r. określa się jako najstarsze lotnisko zajmujące to samo miejsce.
Spośród portów, których historię sprawdziliśmy w oficjalnych źródłach, najwcześniejszą datę podaje Poznań-Ławica: 26 sierpnia 1913 r. Samo lotnisko nie używa tytułu najstarszego w Polsce.
Lotnisko w Denver otwarto w 1995 r. Znane jest z kolekcji sztuki, rzeźby „Mustang” oraz teorii spiskowych, które samo opisało i wyśmiało w 2016 r.
Lotnisko zamknięto 30 października 2008 r. Od 2010 r. jego teren, Tempelhofer Feld, jest ogólnodostępny i zajmuje ponad 300 ha.
Źródła
- College Park Airport – opis historii lotniska – rok 1909, bracia Wright
- Hamburg Airport – „Our history” – założenie w 1911 r., hala sterowców
- Amsterdam Airport Schiphol – fakty o lotnisku – pierwsze lądowanie, pierwszy lot KLM
- Port Lotniczy Poznań-Ławica – historia – rok 1913, „Aero-Targ”
- Historic Croydon Airport Trust – początki kontroli ruchu lotniczego – wieża kontroli, „Mayday”
- Civil Aviation Department w Hongkongu – Kai Tak Airport 1925–1998 – daty i długość drogi startowej
Stan na 11 października 2026 r. Tytuły „najstarsze” są deklaracjami samych lotnisk – daty najlepiej sprawdzać na ich oficjalnych stronach.