Najkrótszy pas w tym zestawieniu ma 401 m (Saba na Karaibach), najbardziej stromy ma nachylenie do 18,66% (Courchevel), a na szkockiej Barrze samoloty rozkładowe lądują na plaży zalewanej przez przypływ. Są też pasy przecinane przez ulicę i tor kolejowy oraz takie, które co roku wyznacza się na śniegu.
Nietypowe pasy startowe w liczbach
| Lotnisko | Kraj lub terytorium | Długość pasa | Co go wyróżnia |
|---|---|---|---|
| Saba (Juancho E. Yrausquin) | Karaiby Holenderskie | 401 m | beton o szerokości 18 m, bez strefy bezpieczeństwa na końcach |
| Lukla (Tenzing-Hillary) | Nepal | 527 m | 2846 m n.p.m., loty tylko z widocznością |
| Courchevel | Francja | 537 m | nachylenie od 12,5% do 18,66% |
| Gisborne | Nowa Zelandia | 1310 m | przez pas przejeżdża pociąg turystyczny |
| Wellington | Nowa Zelandia | ok. 2 km | jedyny pas, rowkowany na całej długości |
| Madera (Funchal) | Portugalia | 2481 m między progami | nawierzchnia ok. 2,8 km, częściowo na filarach |
| Phoenix Airfield (McMurdo) | Antarktyda | ok. 3353 m | ubity śnieg, dla samolotów na kołach |
Dla porównania: Port Polska ma mieć dwie drogi startowe po 3800 m każda. Więcej o tej inwestycji piszemy w tekście lotniska przyszłości i CPK. Ten wpis dotyczy samych pasów – podejścia do lądowania opisuje zestawienie najtrudniejsze lotniska do lądowania.
Pas, który coś przecina: Gibraltar i Gisborne
Gibraltar – ulica w poprzek pasa
Pas w Gibraltarze zbudowano w 1941 r. w poprzek Winston Churchill Avenue, jedynej drogi łączącej to terytorium z Hiszpanią. W ostatnich latach przed zmianą drogę zamykano ponad 15 razy dziennie na czas startów i lądowań. Zmienił to tunel pod pasem, otwarty 31 marca 2023 r.
Od tej daty wszystkie pojazdy jadą nową trasą o długości ok. 1,2 km, z czego ok. 350 m biegnie w tunelu. Przez pas nadal przechodzą piesi oraz przejeżdżają rowerzyści i użytkownicy hulajnóg.
Gisborne – pociąg na pasie
Lotnisko w Gisborne ma utwardzony pas 14/32 o długości 1310 m i trzy pasy trawiaste dla lekkich samolotów. Przez główny pas przejeżdżają składy turystyczne Gisborne City Vintage Railway. Przewoźnik pisze o „jedynym pociągu na świecie”, który przecina główny pas w pełni czynnego lotniska – to jego własna deklaracja.
Linia jest używana: sezon wycieczek 2026–27 na trasie Gisborne–Muriwai zaczyna się w weekend 24–25 października 2026 r. Składy prowadzi m.in. parowóz Wa165 z 1897 r.
Pas na plaży: Barra w Szkocji
Barra to – według operatora, spółki Highlands and Islands Airports – jedyne lotnisko na świecie, gdzie rejsy rozkładowe lądują na plaży zalewanej przez pływy. Rozkład lotów zależy od przypływów i odpływów. Lotnisko działa od 1974 r. i ma dwa loty dziennie do i z Glasgow.
Gdy lotnisko jest zamknięte, a rękawy wiatrowe opuszczone, pasy są zwykłą plażą publiczną.
Pasy krótkie i strome: Saba, Lukla, Courchevel
Saba – 401 m betonu
Według AIP Karaibów Holenderskich pas 12/30 ma 401 × 18 m, nawierzchnię betonową i nachylenie 2,05%. Nie ma strefy bezpieczeństwa końca drogi startowej (RESA).
Dopuszczone są tylko loty z widocznością, a lądować mogą wyłącznie samoloty z zezwoleniem rządu Holandii, po spełnieniu wymagań kwalifikacyjnych. Pasażerów wozi Winair: 4 loty dziennie z St. Maarten, każdy trwa nie dłużej niż 12 minut.
Lukla – 527 m na wysokości 2846 m
Droga startowa 06/24 w Lukli ma 527 × 20 m i asfaltową nawierzchnię. Lotnisko działa od września 1971 r., wyłącznie w dzień i tylko przy lotach z widocznością. Obsługuje samoloty krótkiego startu i lądowania, m.in. DHC-6 i L-410. Urząd lotnictwa Nepalu nazywa je najbardziej ruchliwym lotniskiem tego typu.
Courchevel – lądowanie pod górę
Pas francuskiego altiportu ma 537 m, wklęsły profil i nachylenie od 12,5% do 18,66%. Ląduje się zawsze pod górę, a startuje w dół. Dostęp mają tylko piloci z kwalifikacją górską albo z autoryzacją na to lądowisko. Dane pochodzą z raportu francuskiej komisji BEA.
Pasy na śniegu i lodzie: McMurdo na Antarktydzie
Amerykańską stację McMurdo obsługują dwa lotniska programu antarktycznego USA (stan na 1 marca 2026 r.). Oba przyjmują samoloty tylko po wcześniejszym zezwoleniu.
- Phoenix Airfield – pas z ubitego śniegu dla samolotów na kołach: 11 000 × 200 stóp, czyli ok. 3353 × 61 m. Służy ciężkiemu transportowi. Certyfikat dla maszyn C-17 i C-130 odnawia się co roku w listopadzie.
- Williams Field – dwa pasy śnieżne po 10 000 × 220 stóp (ok. 3048 × 67 m) na Lodowcu Szelfowym Rossa, tylko dla samolotów na nartach. Lodowiec przesuwa się o ok. 30 cm dziennie, więc lotnisko trzeba co jakiś czas przenosić.
Najwięcej lotów odbywa się w antarktycznym lecie, od października do lutego.
Pasy na sztucznym lądzie: Kansai, Madera, Kai Tak
Kansai – wyspa, która osiada
Lotnisko Kansai w Japonii leży na sztucznej wyspie usypanej w zatoce. Pierwsza wyspa działa od 1994 r., druga – od 2007 r. Operator podaje, że grunt stale osiada. Na pierwszej wyspie w latach 2000–2006 zbudowano ścianę przeciwfiltracyjną, na drugiej podobne prace zaplanowano od 2026 r. O terminalu Kansai piszemy w tekście nietypowe atrakcje i architektura lotnisk.
Madera – 2481 m między progami
AIP Portugalii (wydanie ważne od 1 października 2026 r.) podaje wymiary pasa 05/23: 2481 × 45 m między progami. Przed każdym progiem jest jeszcze 150 m nawierzchni, stąd spotykana w opisach długość ok. 2,8 km. Rozbudowa lotniska, z częścią pasa wspartą na filarach, dostała w 2004 r. nagrodę IABSE Outstanding Structure Award.
AIP ostrzega przed silną turbulencją i uskokiem wiatru.
Kai Tak – pas na cyplu
Zamknięte w 1998 r. lotnisko w Hongkongu miało drogę startową zbudowaną w 1958 r. na cyplu wchodzącym w zatokę Kowloon. Miała 2529 m, a w 1975 r. wydłużono ją do 3390 m. Historię tego portu opisuje tekst lotniska z niezwykłą historią.
Wellington – jeden pas i 4000 ton asfaltu rocznie
Lotnisko w Wellington zbudowano na 110 ha i ma tylko jeden pas: ok. 2 km długości i 45 m szerokości (dane lotniska z 2019 r.). Nawierzchnia jest rowkowana na całej długości, co pomaga odprowadzać wodę i poprawia hamowanie. Co roku wymienia się ok. 4000 t asfaltu.
Co nietypowy pas oznacza dla pasażera
- Rozkład zależy od natury. Na Barrze godziny lotów wyznaczają pływy, w Lukli lata się tylko za dnia.
- Wiatr może uniemożliwić lądowanie. Na Maderze AIP określa limity wiatru przy lądowaniu – np. z sektora 300°–010° średnio najwyżej 15 węzłów, w porywach do 25.
- Latają tam małe samoloty. Lukla obsługuje maszyny krótkiego startu i lądowania, a lot na Sabę trwa najwyżej 12 minut.
Gdy pogoda nie pozwala lądować, rejs bywa opóźniony albo przekierowany. Co wtedy zrobić, podpowiada poradnik jak przetrwać przesiadkę na lotnisku.
Najczęstsze pytania
W naszym zestawieniu najkrótszy jest pas na karaibskiej wyspie Saba: według AIP ma 401 m długości i 18 m szerokości. Publikacja urzędowa nie nadaje mu tytułu rekordu świata – podaje tylko wymiary.
Nie. Od 31 marca 2023 r. wszystkie pojazdy korzystają z tunelu pod pasem. Przez pas mogą przechodzić piesi oraz przejeżdżać rowerzyści i użytkownicy hulajnóg.
Na Barrze w Szkocji. To według operatora jedyne lotnisko na świecie, gdzie rejsy rozkładowe korzystają z plaży zalewanej przez pływy, dlatego rozkład zależy od przypływów.
W Gisborne w Nowej Zelandii. Przez główny pas lotniska kursują pociągi turystyczne Gisborne City Vintage Railway.
Między progami 2481 m przy szerokości 45 m. Razem z nawierzchnią przed progami to ok. 2,8 km.
Źródła
- AIP Karaibów Holenderskich – Saba (TNCS) – wymiary i ograniczenia pasa
- Raport BEA2016-0200 – altiport Courchevel – długość i nachylenie pasa
- Rząd Gibraltaru – komunikat o otwarciu tunelu pod pasem – ruch przez pas od 2023 r.
- Highlands and Islands Airports – Barra Airport – lądowania na plaży
- Gisborne City Vintage Railway – przejazd pociągu przez pas lotniska
- United States Antarctic Program – instrukcja operacji lotniczych z 1 marca 2026 r. – pasy przy stacji McMurdo
Stan na 11 października 2026 r. Wymiary i ograniczenia zmieniają się z kolejnymi wydaniami AIP – aktualne dane podaje urząd lotnictwa danego kraju.